Hương Vị Cao Bằng: Xôi Trám Đen và Bánh Khảo - Tinh Hoa Ẩm Thực Núi Rừng

"Khám phá Xôi Trám Đen dẻo bùi và Bánh Khảo ngọt ngào, hai thức quà đặc trưng làm nên hồn ẩm thực Cao Bằng, mang đậm dấu ấn văn hóa và hương vị núi rừng Đông Bắc."

Cao Bằng, vùng đất địa đầu của Tổ quốc, không chỉ nổi tiếng với những danh lam thắng cảnh hùng vĩ mà còn là điểm đến lý tưởng cho những tín đồ ẩm thực muốn khám phá sản vật độc đáo của núi rừng Đông Bắc. Giữa vô vàn món ngon, Xôi Trám Đen và Bánh Khảo nổi bật như những viên ngọc quý, gói trọn tinh hoa văn hóa và hương vị truyền thống của người dân nơi đây. Hãy cùng Vietnam Canvas khám phá hành trình chế biến và thưởng thức hai món ăn đặc biệt này, để hiểu thêm về sự khéo léo, tỉ mỉ và tình yêu mà người Cao Bằng gửi gắm vào từng sản vật.

Bánh khảo, hay còn gọi là “pẻng cao” trong tiếng Tày, mang đậm dấu ấn giao thoa văn hóa từ người Hoa và đã trở thành một phần không thể thiếu trong mỗi dịp Tết của người Tày. Đối với họ, thiếu bánh khảo là thiếu đi hương vị Tết. Không chỉ là thức quà mời khách, bánh khảo còn được ví như một loại lương khô ngọt ngào bởi khả năng giữ được hương vị thơm ngon lâu ngày mà không hề bị mốc hay thiu.

Để làm ra những phong bánh khảo chuẩn vị, người Cao Bằng phải trải qua nhiều công đoạn đòi hỏi sự khéo léo và tỉ mỉ. Gạo nếp hảo hạng, hạt tròn mẩy, thơm ngon được chọn lựa kỹ càng, sau đó đãi sạch và rang. Quá trình rang gạo vô cùng quan trọng, cần rang vừa đủ độ chín để bột có màu sắc đẹp và hương thơm nồng. Gạo rang xong sẽ được xay mịn bằng cối đá, bột càng mịn thì bánh càng ngon.

Sau khi xay, bột được ủ (hạ thổ) trong khoảng 4-5 ngày để hút đủ độ ẩm. Nhân bánh khảo là sự hòa quyện tinh tế của lạc, vừng rang chín giã nhỏ, cùng thịt mỡ khổ luộc kỹ, thái hạt lựu và ướp đường cho đến khi trong veo. Vị bùi của lạc, vừng, vị béo ngậy của mỡ lợn và vị ngọt thanh của đường quyện cùng hương thơm của bột nếp tạo nên một món ăn đậm đà, khó quên. Bánh khi đóng khuôn sẽ được cắt hình chữ nhật và gói trong giấy màu rực rỡ, vừa đẹp mắt vừa giữ được hương vị.

Rời xa vị ngọt thanh của Bánh khảo, Cao Bằng còn chiêu đãi du khách món Xôi Trám Đen độc đáo. Khác với các loại xôi thông thường, xôi trám đen mang vị thơm dịu của nếp nương hòa quyện với mùi ngai ngái đặc trưng của trám rừng. Hạt xôi dẻo mọng được bao bọc bởi vị bùi bùi, béo ngậy của trám, tạo nên một hương vị lạ miệng, ăn hoài không ngán và là một nét riêng biệt của ẩm thực Cao Bằng.

Nguyên liệu chính làm nên món xôi này là trám đen – loại quả đặc trưng của núi rừng. Cao Bằng có hai loại trám là trám đen và trám trắng. Trám đen khi chín chuyển sang màu tím sẫm và phải dùng sào đập rụng, trong khi trám trắng tự rụng khi chín vàng. Trám đen được đánh giá cao hơn về giá trị ẩm thực. Để xôi ngon, trám phải được ngâm trong nước nóng khoảng 50 độ C cho mềm, sau đó tách hạt, chỉ lấy phần thịt.

Gạo nếp nương làm xôi phải ngâm khoảng 3 tiếng, vo sạch và xóc với chút muối để xôi dền, dẻo lâu và đậm đà. Gạo được đồ chín trên chõ, khi nước sôi thì xếp thịt trám lên trên cùng. Sau khoảng 30 phút, xôi chín, người làm rưới thêm chút mỡ thăn heo và dùng đũa tre đánh đều để trám và xôi quyện vào nhau. Xôi trám sau khi hoàn thành có màu tím đẹp mắt, dẻo thơm mà không dính tay. Món xôi này ngon nhất khi ăn kèm với muối vừng đen hoặc lạp xưởng Cao Bằng, mang đến trải nghiệm ẩm thực đầy chất dinh dưỡng và khó quên.