Bún bò Huế xuất phát từ làng Vân Cù – cái nôi nghề làm bún hơn 400 năm tuổi. Truyền thuyết kể về Cô Bún, người sáng tạo nghề làm bún từ gạo và truyền nghề cho hậu thế sau khi bị đuổi khỏi làng vì mất mùa. Món ăn từng xuất hiện trên bàn ăn cung đình, sau lan ra khắp ngõ ngách cố đô và trở thành đặc sản quốc gia.
Nét đặc trưng của bún bò Huế nằm ở sợi bún to, dai từ Vân Cù, nước dùng trong veo ngọt tự nhiên từ xương hầm, hòa quyện mùi sả, vị ruốc ẩn mình và sa tế cay nồng. Bát bún đầy ắp thịt bò, giò heo, chả cua, ăn kèm rau sống tươi, chanh và ớt. Món ăn không chỉ ngon mà còn phản ánh lối sống “nghèo mà sang”, bình dị mà tinh tế của người Huế.
Mè xửng Huế là biểu tượng ngọt ngào trên bàn trà cố đô, được làm từ mè trắng, đậu phộng rang, đường, mạch nha và mật ong. Miếng kẹo dẻo dai, thơm béo, vị ngọt vừa phải đã chinh phục từ người dân địa phương đến du khách quốc tế, thường được mua về làm quà biếu ý nghĩa.
Cách chế biến mè xửng đòi hỏi sự tỉ mỉ: rang mè và đậu phộng vàng thơm, nấu nước đường sánh kéo chỉ với chanh và mật ong, thêm bột năng để tạo độ dẻo, đổ khuôn, rắc mè rồi cắt miếng vừa ăn. Thương hiệu Thiên Hương – kế thừa nghề từ 1940 – vẫn là cái tên uy tín nhất, mang đến phiên bản giảm ngọt hiện đại nhưng giữ trọn hồn cốt Huế.
Thưởng thức mè xửng đúng điệu là nhâm nhi từng miếng nhỏ cùng tách trà sen nóng hổi, vị ngọt dẻo hòa quyện với hương sen thanh tao. Món ăn vặt này có thể dùng mọi lúc trong ngày, từ sáng sớm đến chiều muộn, và rất phù hợp làm quà lưu niệm khi du lịch Huế.
Cả bún bò Huế và mè xửng đều là di sản ẩm thực châu Á, được Anthony Bourdain ca ngợi và nằm trong Top đặc sản Việt Nam. Chúng không chỉ là món ăn mà còn là hơi thở văn hóa, mời gọi du khách khám phá cố đô với trọn vẹn vị giác và tâm hồn.